Kabanata 1
POV NI EVE
BANG!
BANG!
Nanlamig kami sa narinig naming putok ng baril mula sa sala.
“Hanapin n’yo ’yung iba!” rinig ko ang malakas at di pamilyar na boses ng isang lalaki, at parang lalong bumilis ang tibok ng dibdib ko.
“Hanapin n’yo sila!” sabi pa ng isa pang di kilalang boses.
Sa isip ko, baka nabaril si Daddy doon—kinilabutan ako sa takot habang papalapit ako sa pintuan papasok ng kusina, pero bigla akong hinila pabalik ni Mama.
Itinulak niya ako sa mga bisig ni Annamarie—si yaya ko—na agad akong niyakap.
“Isama mo ’yan. Sa likod kayo dadaan. Bilis, ngayon,” utos ni Mama, nakaharap sa may entrada ng kusina.
“Opo, ma’am. Halika, iha,” sabi ni Annamarie, hinihila ako palayo.
“Hindi! Mama, hindi ako aalis nang wala ka,” halos maiyak ako habang lalapit sana kay Mama, pero itinulak niya ulit ako pabalik kay Annamarie.
“Sabi ko, ilayo mo siya. Umalis na kayo ngayon!” pabulong niyang sigaw, at doon tuluyang tumulo ang luha ko habang inilabas ako ni Annamarie sa likod na pinto.
Tumakbo kami, papunta sa gubat.
BOOM!
Isang malakas na pagsabog ang nagpahinto sa ’min. Napalingon ako.
Nasusunog ang bahay namin.
Parang bumagsak ang puso ko sa sikmura ko.
“Mama!” sigaw ko, nanginginig at nanghihina ang mga hakbang ko pabalik sa bahay, pero sinalo ako ni Nana.
“Iha, huwag.”
“Mama!” humagulgol ako, lumuhod sa lupa.
Mahigpit akong niyakap ni Nana habang umiiyak ako nang buong-buo.
“Kailangan nating magpatuloy, iha.”
Umiling ako. “Hindi… ’yung mga magulang ko. Si Daddy! Si Mama!” iyak ko, nakatitig sa bahay namin.
Nagliliyab na!
Sino’ng gagawa nito sa ’min?
Sino ’yung mga lalaking ’yon?!
Bakit nila ginawa ’to sa ’min?!
“Tara na. Delikado dito. Kailangan kitang mailayo. Gusto ng nanay mo na maging ligtas ka. Respeto natin ang huli niyang bilin.”
Sumikip ang dibdib ko habang humihikbi.
“Tara na, iha,” sabi ni Nana, tinulungan akong tumayo, at pumasok kami sa gubat.
Naglakad kami nang mas malalim sa gubat—parang isang oras na—na hindi niya binitiwan ang kamay ko.
Hindi nagtagal, nakarating kami sa isang kakaibang kubo. Binitiwan niya ang kamay ko at naglabas ng susi mula sa bulsa niya, kaya napakunot ang noo ko.
Binuksan niya ang pinto at humarap sa ’kin. Iniabot niya ang kamay niya. Kahit nanginginig ako, inilapat ko ang kamay ko sa kanya at sumunod papasok.
Madilim at nakakakilabot ang loob. Amoy kahoy at alikabok. Nagsindi si Nana ng mga kandila, at unti-unting luminaw ang buong silid—isang lumang lugar na parang matagal nang inabandona.
May lumang sofa, maliit na mesa, mga puting kurtina sa bintana na kupas na, at ulo ng toro sa dingding.
Mukhang matagal nang walang pumupunta rito. Lumapit si Nana sa ’kin, may hawak na isang kandila, kaya napatingin ako.
“Tara na, iha. Dalhin muna kita sa kwarto,” sabi niya, inilapag ang kamay sa balikat ko at inakay ako papunta sa loob.
Pagdating sa kwarto, nakita ko ang isang double-deck na kama na maayos ang ayos, may puting kumot. Naglibot ang tingin ko sa buong silid. May upuan sa tabi ng kama, may maliit na lamesita, isa pang ulo ng toro sa dingding—mas lalo kong kinilabutan—at puting kurtinang luma na sa bintana.
“Umupo ka muna, dear,” sabi ni Nana, at pinaupo niya ako sa kama. Umingit ito nang mahina nang maupo ako. Napatingin ako sa kutson at kinuskos ko ang mga palad ko roon. Inilapag ko ang kamay ko sa hubad kong hita habang may luha na gumulong at pumatak sa kamay ko. Sumasakit nang sobra ang dibdib ko, at mas dumami pa ang luha.
“Eto, pangontra sa lamig,” sabi ni Nana, inaabot sa ’kin ang itim na kumot.
“Salamat,” halos pabulong kong sabi, kinuha ko ang kumot. Hinaplos ng malamig na hangin ang balat ko kaya napatingin ako sa bintana.
Humahampas ang hangin, pinapaypay ang kurtina papaloob.
“Basag ang bintana. Pero ’yang kumot, para ’di ka ginawin,” sabi ni Nana.
Tumango ako, ibinaba ang tingin ko.
“Naku, iha…” sabi niya, umupo sa tabi ko. Ipinatong niya ang kamay sa balikat ko.
“Patay na sila, Nana,” humagulgol ako. Paulit-ulit na parang may pumuputok sa loob ng dibdib ko.
Inilapit niya ako, at isinandal ko ang ulo ko sa balikat niya.
“Pasensya na, anak,” sabi niya, marahang hinahaplos ang buhok ko.
Sunod-sunod ang hikbi ko habang naiisip ko sila.
Si Daddy… dalawang beses siyang binaril.
Si Mama… kinailangan niyang sundan siya, tapos… nasunog siya sa loob ng bahay. Hindi ko matanggap na nangyayari ’to sa ’kin.
“Sino ba ’yung mga taong ’yon, Nana? Ang sasama nila… Ano bang ginawa namin sa kanila?” humagulgol ako.
“Gaya mo, nalilito rin ako, iha. Hindi ko rin alam kung sino sila. Alam mo naman… kapag mayaman, laging may kaaway,” sabi niya, kaya iniangat ko ang ulo ko mula sa balikat niya at tiningnan ko siya.
Tinititigan niya ako nang may bakas ng pag-aalala.
“Ano’ng ibig mong sabihin? May kaaway ba si Daddy?”
Kibit-balikat siya. “’Yan lang ang naiisip kong paliwanag dito, anak,” sabi niya, habang marahang isinasampay sa likod ng tenga ko ang naligaw na hibla ng buhok.
“Pero… mabait si Daddy. Siya… siya’y mabuting tao. Mabubuti kami. Bakit may gugustuhing manakit sa’min?”
“Anak,” tawag niya, sabay patong ng kamay niya sa kamay ko. “Kahit gaano pa kabuti ang isang tao, may mga taong magagalit at mamu-muhi pa rin. Hindi ba sumagi sa isip mo na may mga maiinggit diyan—mga taong naiinggit sa yaman at sa kinang ng buhay ng pamilya ninyo?”
“Ang daya naman. Pinaghirapan nina Mama at Daddy kung nasaan sila ngayon. Bakit sila papatayin dahil lang sa narating nila? Hindi ko maintindihan.” Kumuyom ang dibdib ko habang sinasabi ’yon.
“Hindi ko gets, Nana. Ang sama nito. Patay na sina Mama’t Daddy. Patay na sila, Nana!” Hagulgol ko.
“Shh, iha,” malambing niyang saway, saka inihilig ang ulo ko sa balikat niya at niyakap ako.
“Paano nagawa ’to ng taong may puso? Bakit, Nana? Bakit? Ang unfair… sobra,” nanginginig kong iyak habang mahigpit kong hawak ang kamay ni Nana. Sumiksik sa isip ko ang imahe ng ngiti ni Daddy—parang kumikislap-kislap na alaala.
Pati ang mga ngiti ni Mama. Dapat ihahain namin sa kanya ang panghimagas sa salas. Magkukuwentuhan kami. Dapat kagaya lang ng ibang gabi ang gabing ’to.
Bakit nangyari ’to?
Bakit?
“Kailangan mong matulog, iha. Heto, higa ka na,” sabi ni Nana, marahang inaayos ang pwesto ko.
Dumapa ako sa tagiliran, singhot nang singhot habang tinatabunan niya ako ng kumot. Lumapit siya at hinalikan ang sentido ko.
Naglakad siya papunta sa pinto.
“Nana?”
“O, iha?” sagot niya, lumingon sa’kin.
“Please… samahan mo ’ko. Ayokong mag-isa.”
“Nandito lang ako, anak. Nasa salas lang ako. Sisilipin kita kada sampung minuto, ha?”
Marahan akong tumango.
“O siya, matulog ka na, ha?”
Ipinahinga ko ang ulo ko habang lumalabas siya ng kuwarto.
Nakahiga akong nakatihaya, nakatitig sa lumang kisame na puno ng sapot ng gagamba.
Naisip ko sina Mama at Daddy, at mas lalo lang sumikip ang dibdib ko.
Hindi ako makapaniwalang ulila na ’ko ngayon.
Isang gabi lang!
Wala na sila.
Diyos ko… hindi puwede ’to. Hindi ’to nangyayari sa’kin.
Kumirot nang husto ang puso ko habang muli akong bumaling sa tagiliran. Mahigpit kong niyakap ang kumot, tahimik na umiiyak.
Daddy, Mama… sabihin n’yong bangungot lang ’to.
Sabihin n’yong magigising ako at makikita ko kayong dalawa.
Diyos ko.
Pumikit ako habang paulit-ulit sa tenga ko ang tunog ng putok ng baril. Pinilit ako ni Mama na sumama kay Nana… para mapatay din siya.
Napapitlag ako sa lagabog ng apoy.
Diyos ko, bakit?!
Bakit mo hinayaan ’to sa’min? Sa’kin?!
Paano ako mabubuhay nang wala sila?!
Paano?!
May liwanag na dumampi sa mukha ko mula sa bintana. Napatingin ako roon at nakita ko ang bilog na buwan.
Mas dumaloy ang luha ko habang iniiwas ko ang tingin ko sa buwan. Pumikit ako at hindi nagtagal, kinuha ako ng antok.
Pagmulat ko, sinalubong ako ng malamig na hanging pumapasok sa bintana. Nanginig ako.
Tumingin ako sa paligid at agad kong nakilala ang lugar. Kumirot ang dibdib ko sa katotohanang hindi pala panaginip ang lahat. Nasa kubo pa rin ako at totoong patay na ang mga magulang ko.
Umupo ako, at umangal nang mahina ang lumang kama. Nanunuyo na sa mukha ko ang mga luhang tinuyo ng hangin.
Tumayo ako at lumapit sa bintana, bale-wala ang lamig. Binuksan ko ang kurtina at doon ko lang napansing lantad na lantad ang bintana.
Kurtina lang ang takip. Walang salamin, walang kahoy. Sinauna ang lugar na ’to.
Napabuntong-hininga ako habang tinitingnan ang buwan. Hinawakan ko ang kuwintas kong palawit, naalala kung paano ’yon ibinigay ni Mama noong kaarawan ko, habang may luhang gumulong sa pisngi ko.
May tunog ng pinto—parang may dahan-dahang bumubukas—at napalingon ako.
Tahimik akong lumapit sa may pintuan at sumilip sa salas. Nakita ko si Nana na nakatayo sa tapat ng bukas na pintuan sa entrada, at parang may kausap siya.
Nakunot-noo ako.
Sino’ng kausap niya?
Hindi ko makita nang malinaw ang tao.
“Nasaan siya?”
Tumalon ang puso ko sa pamilyar na boses ng lalaki.
Saan ko narinig ’yon?
Diyos ko.
’Yon din ang boses sa bahay namin. ’Yung lalaking bumaril kay Daddy.
